Còn rào cản trong phát triển thị trường đất nông nghiệp Việt Nam

Viết bởi Thế Giới Nhà Nông vào


 


Thực trạng đất đai manh mún, quá trình tích tụ ruộng đất chậm là rào cản của thị trường đất nông nghiệp.

Trong nông nghiệp đất đai là khâu đầu tiên trong đột phá phát triển ngành. Tuy nhiên, hiện nay thực trạng đất đai manh mún, quá trình tích tụ và tập trung ruộng đất diễn ra chậm cùng với những rào cản về chính sách đã ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường đất nông nghiệp.

Đây cũng là vấn đề được đưa ra thảo luận tại Hội thảo “Các rào cản trong phát triển thị trường đất nông nghiệp Việt Nam” do Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD) tổ chức sáng nay (30-10) tại Hà Nội.

Nhiều rào cản đến từ cơ chế, chính sách

Chia sẻ tại hội thảo, ông Ngô Mạnh Ngọc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tỉnh Hà Nam cho biết: Hà Nam là tỉnh có những đột phá trong việc tích tụ, tập trung đất đai phục vụ thu hút đầu tư sản xuất nông nghiệp công nghệ cao (CNC). Tỉnh đã thí điểm cơ chế tích tụ đất đai theo hướng chính quyền cấp huyện, cấp xã đứng ra thuê đất của dân 20 năm sau đó cấp tỉnh ký hợp đồng cho doanh nghiệp (DN) thuê lại đúng như thời gian thuê đất và giá đất của dân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp vẫn giữ nguyên.

“Ngân sách tỉnh ứng ngân sách trả tiền thuê đất cho các hộ dân trong thời gian 20 năm, sau đó DN trả tiền thuê đất 10 năm đầu ngay sau khi ký hợp đồng, sau 10 năm nộp trả hết số tiền thuê còn lại. Đến nay, tỉnh đã quy hoạch được sáu khu nông nghiệp ứng dụng CNC, hai khu đã đi vào hoạt động, đã có 67 mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi với diện tích 1.160 ha của 2.200 hộ dân tham gia sản xuất nông sản sạch….”, ông Ngọc nói.

Hội thảo “Các rào cản trong phát triển thị trường đất nông nghiệp Việt Nam”

Tuy nhiên, theo ông Ngọc, khi triển khai tỉnh cũng gặp nhiều khó khăn do cơ chế chính sách. Theo đó, Luật Đất đai không quy định chính quyền được ký hợp đồng thuê đất của dân và không cho phép tỉnh ký hợp đồng cho thuê đất khi chưa có quyết định thu hồi bồi thường giải phóng mặt bằng. Luật Ngân sách không cho phép ứng tiền ngân sách để trả tiền thuê đất của dân sau đó thu của DN nhiều lần để hoàn trả. Quy định về hạn điền đã hạn chế việc các hộ dân đứng ra tích tụ, tập trung đất đai…

“Để thu gom được 180 ha đất giao cho một doanh nghiệp, chúng tôi phải thu gom của hơn 2.000 hộ dân”, ông Ngọc chia sẻ.

Bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng nhóm khảo sát về tình hình chuyển nhượng, tích tụ đất đai thuộc Viện IPSARD cho biết: Hơn 70% mảnh đất sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam có diện tích nhỏ hơn 0,5 ha. Điều này khác biệt khá lớn so với các nước trong khu vực, khi từ năm 2012, Thái-lan với 1,4 triệu mảnh ruộng có quy mô hơn 22 ha. Tại Trung Quốc, từ năm 2013, 8,82% diện tích có quy mô hơn ba ha/mảnh. Cùng với đất đai manh mún, quá trình tích tụ và tập trung ruộng đất diễn ra chậm. Thống kê không sát thực tế. Vấn đề đất nông lâm trường chưa giải quyết triệt để… Điều này cản trở không ít đến sự phát triển của thị trường đất đai.

Gỡ bỏ những rào cản theo hướng bỏ hạn điền

Phân tích về thị trường đất đai nông nghiệp, bà Nhàn cho rằng: Chỉ nói riêng về thị trường chuyển quyền sử dụng đất được diễn ra dưới ba hình thức: Nông dân với nông dân diễn ra khá trầm lắng. Đối với giao dịch chuyển quyền sử dụng đất giữa nông dân và DN, ở giao dịch này gặp khó khăn khi khung giá đất không phù hợp giá thị trường. Về thị trường chuyển quyền sử dụng đất bằng hình thức góp vốn, thực tế không phổ biến.

Đối với thị trường cho thuê quyền sử dụng đất, ở hình thức giao dịch nông dân và nông dân chủ yếu là thỏa thuận bằng miệng. Dưới hình thức DN thuê đất, hiện đã phổ biến nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, do việc nếu doanh nghiệp thuê trực tiếp đất của dân sẽ rất khó khăn do chi phí giao dịch cao, rủi ro cho cả hai bên. Còn nếu doanh nghiệp thuê đất của Nhà nước, hình thức này đang gặp khó vì hiện quỹ đất ngày càng hạn chế. Hình thức thứ ba đó Nhà nước thuê của dân và cho DN thuê lại đã được triển khai ở Hà Nam, Lâm Đồng. Hình thức này đã đạt được một số kết quả nhưng hiện đang vướng ở thể chế và pháp luật, rủi ro nếu DN không thực hiện hợp đồng.

Bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng nhóm khảo sát về tình hình chuyển nhượng, tích tụ đất đai thuộc Viện IPSARD chia sẻ tại Hội thảo.

Đề xuất những giải pháp tháo gỡ rào cản trong phát triển thị trường đất nông nghiệp hiện nay, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng IPSARD, cho rằng: Đất đai là khâu đầu tiên trong đột phá phát triển nông nghiệp nhất là khi chúng ta chuyển sang giai đoạn mới, nền nông nghiệp có chức năng mới – đó là nền kinh tế nông nghiệp, trong đó nhấn mạnh việc sử dụng khoa học công nghệ, thu hút DN làm chuỗi. Để làm được điều này phải để thị trường đất đai hoạt động.

Do đó, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cho rằng: Cần điều chỉnh theo hướng bỏ hạn điền, giới hạn đối tượng giao dịch. Ngoài ra, cần có dữ liệu, thông tin hồ sơ đất đai rõ ràng, thúc đẩy cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều chỉnh vấn đề định giá đất, thủ tục giao dịch, thẩm định. Đồng thời, gắn chặt với thu hút đầu tư DN, tạo việc làm phi nông nghiệp cho hộ nông thôn.

THANH TRÀ

Nguồn: Báo Nhân dân



Bài viết cũ hơn Bài Viết Mới